INFORMACJA DOT. RODO
XXXIII Rajd pieszy Witaj Wiosno! 21.03.2018 r. Lubiąż - Rogów Legnicki
XIV Rajd Szlakiem św. Jana Pawła II Oświęcim - Wadowice - Kraków - Wieliczka 9 - 11 maja 2018 r.
 
 
 
PieszeRoweroweMotorowe

  Szlak Doliny Odry    Szlak Nadodrzański im. Zdzisława Fuksa    Szlak Zabytków    Szlak Tatarów    Szlak św. Jakuba  


Szlak Zabytków






1. Przebieg odcinka:

Lubiaż (0 km) - Kwiatkowice (5,5 km) - Prochowice PKP (12,3 km) - Lisowice (12,5 km) - Mierzowice (16 km) - Miłoradzice (22 km)

2. Mapa (kliknij, aby zobaczyć).

3. Ogólna charakterystyka szlaku

Szlak prowadzi przez teren nizinny. Najwyższe wzniesienie 97 m n.p.m., najniższe 142 m n.p.m. Prawie cały ten odcinek przebiega przez teren zalesiony. Jedynie 0,5 km przed Kwiatkowicami i ok. 1 km przed Prochowicami szlak wychodzi na teren otwarty. Jest łatwy i bezpieczny do przebycia. Na odcinku Odra - Kwiatkowice szlak prowadzi przez obszar chronionego krajobrazu "Dolina Odry".

4. Opis przebiegu szlaku

Szlak rozpoczyna się przy bramie głównej klasztoru w Lubiażu. Stad idziemy w kierunku zabudowań 100 m. Następnie odbijamy w prawa alejkę, równoległa do zabudowań i po 200 m wychodzimy przez boczna bramę na łakę, gdzie po 50 m skręcamy w lewo, skad 150 m do wiaduktu. Przed nim skręcamy w prawo i idziemy 500 m. Wychodzimy na brzeg Odry. Tutaj skręcamy w lewo i wchodzimy na most, którym przechodzimy Odrę i idziemy dalej szosa asfaltowa 400 m. Dochodzimy do drugiego mostu, tym razem na Cichej Wodzie. Po jego drugiej stronie schodzimy w dół i przechodzimy pod nim. Po 100 m dochodzimy do drogi brukowej. Idziemy nia przez obszar chronionego krajobrazu, zwany "Dolina Odry" (2,2 km). W ten sposób dochodzimy do podobnej drogi brukowanej kamiennej kostka, ale prostopadle biegnacej. Skręcamy w lewo i po 250 m dochodzimy do mostku. Idziemy dalej ta droga, nigdzie nie skręcajac, jeszcze 1,6 km, po drodze mijajac wiatę turystyczna Oddziału PTTK Ziemi Prochowickiej (200 m za mostkiem). Można tutaj odpoczać, rozpalić ognisko, schronić się przed deszczem itp.

Idac dalej, dochodzimy do drogi asfaltowej tuż przed wsia Kwiatkowice. Dalej idziemy droga asfaltowa w prawo 200 m, a następnie przed Kwiatkowicami skręcamy na drogę gruntowa (w lewo) idziemy 750 m. Dochodzimy do krzyżówki w lesie. Za skrzyżowaniem widzimy linię elektryczna. Tutaj skręcamy w lewo i idziemy 750 m d o następnej krzyżówki. Cały czas linia elektryczna ciagnie się po naszej prawej stronie, dopiero za krzyżówka "przechodzi" ona na stronę lewa. My jednak wczesniej skręcamy w prawo. Ta droga lesna (dosć szeroka) dojdziemy po 2,5 km do Prochowic. Po drodze mijamy mostek drewniany na potoku, dopływajacym do Kaczawy.

Przed Prochowicami (a dokładnie przed domkami jednorodzinnymi) skręcamy w prawo, wchodzac do Prochowic na ul. II Armii Wojska Polskiego. Po 150 m dochodzimy do ul. Jagiellońskiej. Skręcamy w lewo i idziemy nia 450 m. Teraz kierujemy się w prawo na ul. 22 lipca, która idziemy 50 m. W ten sposób dochodzimy do ul. 1 Maja, dalej skręcamy w lewo i idziemy przez rynek 200 m (w rynku skręcamy w prawo). Za rynkiem idziemy jeszcze 150 m prosto, po czym mamy po prawej stronie kosciół sw. Andrzeja. Ulica biegnaca prostopadle do naszej przy kosciele sw. Andrzeja (ul. Zamkowa) doprowadzi nas do zamku w Prochowicach (po 350 m). Tu można wejsć i obejrzeć zamek (a własciwie tylko to, co po nim pozostało). Szlak skręca tuż przed zamkiem i prowadzi przez park zamkowy. Przechodzimy główna aleja parkowa (ok. 300 m) i wychodzimy na ul. Kochanowskiego. Ulica ta idziemy w lewo 350 m do mostu na Kaczawie. Przechodzimy go i kierujemy się cały czas ta ulica prosto do przejazdu kolejowego (600 m). (Tu w lewo 100 m znajduje się stacja PKP w Prochowicach, dzis czynna tylko dla pociagów towarowych). Szlak prowadzi prosto (do stacji trzeba dojsć droga nieznakowana).

Dalej podażamy jeszcze 500 m do mostu na Boberku, który przechodzimy i kierujemy się w stronę wsi Mierzowice (czyli dalej prosto). Idziemy droga asfaltowa 2,5 km, nigdzie z niej nie schodzac, cały czas tak, jak droga skręca (ona nas doprowadzi do wsi). Dochodzimy do wsi Mierzowice. Zaraz za pierwszymi zabudowaniami jest krzyżówka (po lewej stronie znajduje się przystanek MPK i PKS). Kierujemy się w lewo. Przechodzimy wies (ok. 1 km) i na kolejnej krzyżówce idziemy ponownie w lewo. Po 350 m dochodzimy do obwodnicy miasta Prochowice (droga Wrocław-Lubin). Przecinamy ja i idziemy prosto, wchodzac w las. Idziemy 1,5 km prosto droga lesna tak, jak ona skręca. Dochodzimy do zbiegu dwu dróg lesnych. Skręcamy w prawo i idziemy 1,3 km. Teraz musimy kierować się w lewo, aby po 4 km wyjsć z lasu na pola w pobliżu Miłoradzic. Po 400 m wchodzimy do wsi. Stad szlak prowadzi do Lubina, ale tutaj kończy się teren działania Oddziału PTTK w Prochowicach.

5. Opis krajoznawczy szlaku



Szlak rozpoczyna się w Lubiażu, gdzie znajduje się przesliczny zabytek klasy międzynarodowej, pocystersowski zespół klasztorny, wzniesiony w końcu XIII wieku i powiększony w pierwszej połowie XIV wieku. Jest to założenie orientowane, murowane z cegły przy użyciu piaskowca do elementów konstrukcyjnych, trzynawowe o układzie bazylikowym. Kosciół wzniesiono na planie krzyża łacińskiego z trzynawowym i trzyprzęsłowym prezbiterium, otoczonym prostokatnym obejsciem. Od północnego wschodu przylega do koscioła kaplica nagrobna księcia Bolka III legnickiego, do północnego zas ramienia transeptu dostawiono Kaplicę Loretańska, użytkowana od XIX wieku jako zakrystia. Przebudowa koscioła w stylu barokowym odbyła się w latach 1649-1668. Zniszczono wtedy gotycka fasadę zachodnia, właczajac całosć we wspólna fasadę z klasztorem. Ze wspaniałego niegdys barokowego wystroju wewnętrznego zachowały się obecnie niewielkie fragmenty rzezb ołtarzowych i kutych krat. W północno-wschodnim narożniku prezbiterium znajduje się kamienna piscina w kształcie kolumny z bogato rzezbiona głowica.

Obecny budynek klasztorny wzniesiono w latach 1685-1699 (częsć północna) i 1695-1715 (częsć południowa). Fasadę zachodnia o długosci 223 m dwuwieżowa elewacja koscioła klasztornego dzieli na dwie częsci: południowa zgrupowana wokół prostokatnego dziedzińca i przeznaczona dla zakonników oraz północna, zwana pałacem opata. W skrzydle południowym miesci się: na parterze dawny refektarz ze sklepieniem ozdobionym freskami Feliksa Antoniego Schefflera (z 1733 roku), na pierwszym piętrze - biblioteka z polichromia Krystyna Filipa Bentuma. We wschodniej częsci skrzydła północnego na pierwszym piętrze znajduje się sala ksiażęca z plafonem olejnym, na którym przedstawiono apoteozę wiary pędzla K. F. Bentuma (z 1731 roku). Salę zdobia także malowidła scienne Bentuma oraz posagi dłuta F. Józefa Mangoldta przedstawiajace cesarzy: Józefa I, Leopolda I, Karola VI i alegoryczne postacie geniuszy, atlantów oraz personifikacje częsci swiata. Na parterze w północno-zachodnim narożniku zachowała się sala dawnej jadalni opata ze sklepieniem bogato zdobionym rzezbiona dekoracja roslinna i freskami M. Willmanna.

Ponadto w skład zespołu wchodza: kosciół sw. Jakuba, budynek bramy wjazdowej połaczony z budynkiem dawnego szpitala klasztornego, budynek dawnej kancelarii klasztornej, budynki mieszkalne oficjalistów i rzemieslników klasztornych oraz wiele figur kamiennych całopostaciowych rozstawionych w parku klasztornym (z górujaca kolumna Maryi), wykonanych w 1670 roku i latach 1737-1739.

Na końcu wsi (w kierunku Wołowa; po lewej stronie, wychodzac z budynku bramnego klasztoru) stoi okragła barokowa kaplica sw. Jana Nepomucena z 1727 roku. Na północnym zas krańcu wsi wznosi się barokowy kosciół sw. Walentego z końca XVIII wieku, którego układ wewnętrzny wywołuje wrażenie przebywania w kosciele sw. Jana w Legnicy. Na sklepieniach koscioła widać cenne malowidła.

Przy szosie do Prawikowa znajduje się drewniany wiatrak kozlak z XIX wieku. W pobliskim lesie zas rosnie zabytkowa lipa o obwodzie 7,2 m. Ciekawe, ile osób trzeba, by ja objać?

Idac dalej szlakiem żółtym przechodzimy przez wies Kwiatkowice, w której znajduje się kosciół filialny pw. sw. Jadwigi z XVIII wieku, wzmiankowany już w 1437 roku. Jest to budowla jednonawowa o konstrukcji szachulcowej z trójbocznie zamknięta częscia prezbiterialna, zwieńczona na kalenicy dachu sygnaturka z iglicowym hełmem. We wnętrzu znajduja się malowany drewniany strop, ołtarz główny i ambona, pochodzace z XVIII wieku. Interesujace sa także: barokowa szafa z okuciami (w zakrystii), 14 malowanych na płótnie barokowych stacji Drogi Krzyżowej, renesansowy obraz olejny na płótnie Madonna z Dzieciatkiem oraz barokowy obraz olejny na płótnie z końca XVIII wieku Msza sw. We wsi znajdował się niegdys krzyż pokutny z XIV-XVI wieku. Obecnie zaginiony.

Następna miejscowoscia na naszym szlaku sa Prochowice, miasto, które uzyskało prawa miejskie w 1280 roku. Pierwsza wzmianka o grodzie pochodzi z 1217 roku. Wówczas to rozwinał się osrodek rolniczy i rzemieslniczy, którego mieszkańcy trudnili się głównie: rybołówstwem, myslistwem, hodowla bydła, rolnictwem i drobnym rzemiosłem. W roku 1374 Prochowice otrzymały monopol na handel sola w swoim regionie (aż do roku 1814). W roku 1424 wybudowano tu murowany ratusz, a w roku 1426 murowany kosciół parafialny pw. sw. Andrzeja. Jest to drugi kosciół w osadzie, ponieważ pierwszy nosi wezwanie sw. Anny.

W latach 1430-1450 miasto zostaje otoczone murami z 4 bramami wjazdowymi: Wrocławska, Legnicka, Głogowska i Wołowska (zwana też Nowa). W roku 1480 powstaje nowa kaplica pw. sw. Leonarda (znana pózniej jako kaplica, a następnie kosciół przyszpitalny pw. sw. Ducha) przy szpitalu, założonym jeszcze w XIII w. Miasto wówczas zmienia włascicieli (kilkakrotnie: Zedlitzowie, Oppersdorfowie, ksiażęta Legniccy). Pod koniec XVI i w wieku XVII od czasu do czasu w prochowickim zamku zamieszkuja ksiażęta legniccy: Fryderyk, Rudolf, Jerzy i Jerzy Wilhelm. W roku 1664 mieszka tu księżna wdowa Anna Zofia Legnicka.

W roku 1558 miasto nawiedza straszliwa zaraza, która trwa 28 dni i dziesiatkuje mieszkańców. Jest to jego pierwszy upadek. Drugi powoduje pożar w roku 1769. Jednak miasto powoli się odradza, np. już w 1784 r. wybudowano w nim pierwsze wodociagi. Niestety, ale zbliżaja się nowe klęski. W roku 1813 kwateruje w miescie i jego okolicach około 10 000 żołnierzy napoleońskich. Utrzymanie ich poważnie zmniejsza zasobnosć mieszkańców Prochowic.

W roku 1823 zburzono stara kaplicę szpitalna pw. sw. Ducha, a w roku 1833 częsciowo rozebrano mury obronne i bramy miejskie.

Pierwsze połaczenie kolejowe Prochowice otrzymały w 1898 r. z Legnica, następnie ze Scinawa. W 1906 r. wybudowano elektrownię wodna (do dzis istniejaca i funkcjonujaca). W okresie międzywojennym miasto rozwijało się dosć wolno. Podobnie jak podczas pierwszej, tak i podczas drugiej wojny swiatowej miasto uniknęło poważniejszych zniszczeń wojennych. Zostało wyzwolone 8 lutego 1945 r. przez II armię Wojska Polskiego.

W miescie zachowało się kilka cennych zabytków architektury:

1. Zabytkowy układ sredniowiecznego miasta - trzon kompozycji planu stanowi regularny, prostokatny rynek z wychodzacymi szescioma ulicami: u wylotu dzisiejszych ulic Legnickiej (Legnicka lub Koscielna zwana), Wrocławskiej (Wrocławska zwana), Kochanowskiego (Głogowska), 1 Maja (Nowa lub Wołoska zwana), prowadzace do bram (o podobnych nazwach) strzegacych wjazdu do miasta;

2. Resztki murów obronnych, wzniesionych z cegły i kamienia w latach 1430-1450; rozebrano je częsciowo w latach 1813-1833; do dzis zachowały się dwa niewielkie fragmenty przy ul. Zakatnej i Podwale;

3. Ratusz miejskie z końca XVIII w. - elewacje skromne w wyrazie architektonicznym, wnętrza przebudowane, pozbawione cech stylowych, dach akcentuje skromna sygnaturka z zegarem;

4. Dom mieszkalny (Rynek 29) z końca XVI w. zachował pierwotny układ szczytowy oraz zamurowane w XIX wieku podcienia;

5. Kilka ciekawych domów mieszkalnych z XIX wieku: Legnicka 17, 19, Zakatna 1, Kochanowskiego 5, Kopernika 5 itd.;

6. Kosciół poewangelicki pw. sw. Andrzeja z XV w. (ok. 1426 r.), przebudowany w 1737 r. i na poczatku XX wieku; jednonawowy z oknami w wykroju ostrołucznym z kamiennymi manswerkami. Wieża podwyższona na poczatku XX wieku. Wewnatrz zachowały się renesansowe nagrobki z VI w. oraz kamienna chrzcielnica;

7. Kosciół parafialny pw. sw. Jana Chrzciciela z 1847 r., wewnatrz tego obiektu znajduja się barokowy drewniany ołtarz główny z przełomu XVII i XVIII w., barokowa ambona drewniana z tego samego okresu, drewniany prospekt organowy dekorowany motywami roslinnymi i figuralnymi, obrazy olejne na płótnie z XVIII w.: Chrzest w Jordanie, sw. Tomasz Juda, sw. Hieronim, Madonna z Dzieciatkiem oraz rzezby: drewniana polichromowana sw. Jana Nepomucena z poczatku XVIII w. umieszczona nad łukiem empory, Jezusa Chrystusa oraz aniołków, a także dwa barokowe krucyfiksy drewniane; na wieży koscielnej jest umieszczony renesansowy, zdobiony dzwon spiżowy z 1575 r.; przed kosciołem zas stoja dwie barokowe rzezby w piaskowcu: Madonny z Dzieciatkiem i sw. Jana Nepomucena;

8. Krzyż pokutny z XIV-XVI w. z piaskowca, dzis zaginiony, choć prawdopodobnie wywieziony podczas remontu zamku z gruzem na prochowickie wysypisko smieci;

9. Zespół zamkowy, do którego wjazd główny znajduje się od strony południowej; zachowało się naokoło zamku wgłębienie terenowe po dawnej fosie, nad całoscia zas dominuje wieża zamkowa z XIV w. oraz korpus główny z wyniosła sciana szczytowa, wzmiankowany w r. 1317, murowany z cegły na planie czworoboku; pod koniec XV w. zamek został przebudowany i otoczony murem wewnętrznym z wielobocznymi bastejami; renesansowa rozbudowę zamku rozpoczał ksiażę Fryderyk legnicki ja pod kierunkiem Hansa Lindenera w latach 1548-1550 i 1580-1582, wówczas to od wschodu stanał nowy budynek mieszkalny, połaczony z kaplica zamkowa, tworzac niewielki dziedziniec zamknięty od wschodu sciana domu z gankiem wspartym na kamiennych renesansowych wspornikach. Wejscie doń prowadzi przebogato zdobiona brama umieszczona w skrzydle południowym. W latach 1567 i 1630 zamek był rezydencja ksiażęca, po czym przeszedł w ręce prywatne. W roku 1642 został zniszczony przez Szwedów, ale odbudowała go księżna Ludwika, żona księcia legnickiego. W latach trzydziestych XIX w. nadbudowano czwarta kondygnację w sredniowiecznym budynku mieszkalnym oraz wzniesiono budynki folwarczne na południowym przedpolu zamku. W poczatkach naszego stulecia (około 1905 r.) przebudowano niektóre wnętrza, obniżono skrzydło południowe (na prawo od bramy), zmieniono zwieńczenie wieży, zniszczono renesansowe sgraffita, szczyty i ganki oraz częsć kamieni arki. Od południa dobudowano wielka jadalnię. Od 1945 roku zamek nie był użytkowany i uległ znacznemu zniszczeniu, można by powiedzieć, że w wyniku tego stał się jako całosć trwała ruina, pomimo tego że należy on do najpiękniejszych zamków nizinnych Dolnego Slaska (wszystkie budynki zamkowe wzniesiono z cegły, której różnorodne wymiary i charakter powiazania swiadcza o datach powstania czy przebudowywania zamku).

Tuż za Prochowicami znajduja się Lisowice, graniczace z miastem linia kolejowa Legnica - Rawicz. Warto tu zwrócić uwagę na dwa obiekty: kosciół filialny pw. Wniebowzięcia Najswiętszej Marii Panny i dwór z końca XIX w., obecnie przebudowany, w wyniku czego zostały zatarte jego pierwotne cechy architektoniczne. W kosciele natomiast zachował się gotycki ołtarz z I połowy XV w. z czterema rzezbionymi figurami. W częsci centralnej Matka Boska i Jezus Chrystus w koronach. Nad rzezbami ażurowy baldachim o formach gotyckich. Cenne sa także dwa gotyckie relikwiarze w formie hełmu, rzezbione w drewnie.

W pobliżu Mierzowic znajduje się przepiękny rezerwat przyrody Rezerwat "Brekinia". Jednak ten lepiej jest zwiedzić idac szlakiem czerwonym (Szlak Nadodrzański), który przechodzi w pobliżu rezerwatu.

Ostatnia miejscowoscia na tym odcinku szlaku sa Miłoradzice, niewielka wies wielodrożnicowa, w której zachował się kosciół parafialny pw. sw. Trójcy, wzmiankowany w r. 1298. Obecny jest gotycko-barokowa budowla, wzniesiona w XV w., gruntownie przebudowana w 1674 r. i odrestaurowana w XIX w. Jest on orientowany, murowany jednonawowy z niewydzielonym prezbiterium. Posiada od strony zachodniej czworoboczna oszkarpowana wieżę. Zachowały się też nagrobki z XVI i XVII w. na zewnętrznych scianach koscioła, wewnatrz zas znajduje się kaplica grobowa z dekoracja stiukowa z końca XVII w.

Literatura (wybór)

Różycka E., Zamek w Prochowicach, "Zeszyty Naukowe Politechniki Wrocławskiej. Architektura" V, 1963, nr 67.
Kalinowski K., Lubiaż, Wrocław 1970.
Pilch J., Zabytki architektury Dolnego Slaska, Wrocław 1978.
Pilch J., Ratusze slaskie, Wrocław 1965.
Przyłęcki M., Zabytki powiatu legnickiego, "Szkice Legnickie" VII, 1973, s. 5-55.
Przyłęcki M., Historia i zabytki Prochowic Slaskich, Legnica 1969.
Przyłęcki M., Mury obronne miast Dolnego Slaska, Wrocław 1966.

 

PTTK Oddział "Ziemi Prochowickiej" © 2007-2018. Wszelkie prawa zastrzeżone.
Projekt oraz wykonanie strony - Daniel Balowski.